W celu zdiagnozowania insulinooporności, należy wykonać test tolerancji glukozy, czyli tzw. krzywą cukrową i insulinową (test OGTT).
Test polega na pobraniu krwi pacjentowi i sprawdzeniu poziomu glukozy i insuliny na czczo, następnie sprawdza się poziom glukozy i insuliny 60 minut i 120 minut po wypiciu glukozy 75g, czyli po tzw. obciążeniu glukozą.

Żeby móc wykonać pełne badanie, krzywa musi być przynajmniej trzypunktowa. Może być również badanie przeprowadzane co 30 minut np. przez 3 czy 4 godziny, jest to dosyć męczące, ale pozwala dużo dokładniej sprawdzić krzywą.

Wielu lekarzy jednak diagnozuje insulinooporność tylko na podstawie wskaźnika glukozy i insuliny na czczo (oblicza w ten sposób HOMA-IR), albo np. na podstawie krzywej dwustopniowej (co ciężko nazwać krzywą…) czyli na czczo i np. po 2 godzinach (nawyk przy diagnostyce cukrzycowej, niestety nieprawidłowy przy diagnozowaniu insulinooporności).

Oczywiście ważne jest określenie insuliny i glukozy na czczo, wtedy obliczamy wskaźnik HOMA-IR, który pokazuje czy mamy insulinooporność, czy nie:

HOMA-IR = insulinemia na czczo (mU/ml) × glikemia na czczo (mmol/l)/ 22,5.

Można też skorzystać z kalkulatora: http://www.insulinoopornosc.com/kalkulator-homa-ir/

Insulinooporność występuje gdy HOMA-IR >2 

(niektóre źródła podają, że insulinooporność zaczyna się gdy HOMA-IR występuje gdy >1, warto wtedy skonsultować to z lekarzem i na pewno być bardziej ostrożnym jeśli chodzi o dietę).

Dla wielu lekarzy to wystarczy, żeby zdiagnozować insulinooporność, jednak NIE JEST to kompletne badanie. Często spotykam się w Waszych wiadomościach z informacjami, że lekarz przepisał leki na podstawie wyników na czczo.
Ważne jest jednak, żeby sprawdzić jak zachowuje się glukoza i insulina po obciążeniu, jak wysoki jest wyrzut insuliny po podaniu glukozy oraz jak szybko spada poziom cukru. Taki obraz pomaga nam dobrze dopasować dawki leków, dietę, ruch oraz dostarcza informacji jak powinniśmy funkcjonować.

Np. osoby, którym szybko spada poziom cukru doprowadzając do hipoglikemii, powinny stosować bardziej restrykcyjną dietę (żeby ustabilizować cukier), niż np. osoby, które nie mają zbyt wysokiej insuliny i spadek cukru nie jest taki drastyczny (wtedy np. takie osoby mogą pozwolić sobie częściej na spożywanie owoców).

Lekarze będą marudzić, że nie ma takiej potrzeby, że to bez sensu… ale Wy walczcie! komplet badań jest bardzo ważny.

Jakie badania warto jeszcze wykonać przy diagnostyce insulinooporności?
– profil lipidowy (HDL, LDL, triglicerydy, cholesterol całkowity)
– CRP (badanie wykrywa stan zapalny o niewielkim nasileniu, wykonywane jest w celu badania ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca. W insulinooporności wynik może być podwyższony)
– witamina D3, B12, ferrytyna (w insulinooporności mogą występować niedobory różnych witamin)
– morfologia
– badanie moczu
– ciśnienie krwi
– próby wątrobowe
– kreatynina
– Peptyd-C
– Hemoglobina glikowana
– TSH (u osób z insulinoopornością często występują zaburzenia pracy tarczycy, i odwrotnie)
– ewentualny profil hormonalny (przy diagnostyce PCOS, hiperkortyzolemii itd – endokrynolog wskaże jakie badania hormonalne i w jakich dniach cyklu należy wykonać)

Jak przygotować się do testu tolerancji glukozy, czyli tzw. krzywej cukrowej i insulinowej? 

– Trzy dni przed wykonaniem badań NIE należy stosować żadnych diet niskokalorycznych i niskowęglowodanowych. (Może wystąpić ryzyko zaburzeń węglowodanowych, wynik nie wyjdzie prawidłowy).

– Trzy dni przed wykonaniem badań należy stosować dietę bogatą w węglowodany (nie mam na myśli ciastek i pączków! Należy jeść więcej pełnoziarnistego pieczywa, owoców węglowodanowych np bananów, winogron, warzyw w tym ziemniaków, mieszanki śniadaniowe takie jak musli z suszonymi owocami itp)

– Przez trzy dni przed wykonaniem testu nie należy pić alkoholu, palić papierosów, pić kawy, herbaty i napojów kofeinowych, oraz zażywać leków farmakologicznych (poza tymi, bez których nie możemy się obyć – wtedy należy skonsultować z lekarzem, czy leki nie zaburzoną wyników testu)

– Nie należy wykonywać testu w przypadku mocnych stanów chorobowych (infekcje, choroby mogą zawyżyć wyniki)

– Tuż przed testem i w jego czasie nie wolno energicznie ćwiczyć, ruch powinien być ograniczony (najlepiej po prostu siedzieć lub leżeć)

– Test robimy na czczo rano, po całonocnym poście (ostatni posiłek powinien mieć miejsce ok 10-12 godzin przed badaniem), nie jemy nic do końca badania

Ważne jest, żeby test był wykonany rano, ponieważ reakcja na podaną dawkę glukozy będzie inna rano i inna po południu, a diagnozy oparte są na porannych odczytach laboratoryjnych.

Przed badaniem NIE NALEŻY przyjmować euthyroxu, ani metforminy (należy skonsultować z lekarzem na jaki czas należy odstawić metforminę. W niektórych przypadkach jest to nawet do 7 dni).

Uwaga! Poniżej lista substancji, które mogą zmieniać chemiczną reaktywność glukozy i prowadzić do błędnych wyników badań (dotyczy to również odczytu poziomu glukozy w moczu):

– Ampicylina
– Kwas askorbinowy
– Aspiryna
– Bisacodyl (dulcolax)
– Kofeina (kawa, cola, herbata, czekolada)
– Wodzian chloralowy
– Diazepam (valium)
– Secobarbital (seconal)
– Digoksyna (lanoksyna)
– Siarczan żelazowy
– Flurazepam (dalmane)
– Furosemid (lasix)
– Fenacetyna
– Fenobarbital
– Prednison
– Chlorowodorek propksyfenu

Mam nadzieję, że powyższe informacje pomogą Wam otrzymać właściwą diagnozę dotyczącą insulinooporności. Robiąc krzywą cukrową i insulinową otrzymacie jasny obraz tego, jak wygląda Wasza tolerancja (lub nietolerancja) glukozy. Tym badaniem można zdiagnozować nie tylko insulinooporność, ale również inne zaburzenia węglowodanowe.

Jeśli dokuczają Wam poniższe dolegliwości:

– ciągłe zmęczenie
– senność
– apetyt na węglowodany
– częsty głód
– drżenie rąk
– kołatanie serca
– rozdrażnienie
– osłabienie
– bóle mięśni
– nudności
– szybkie tycie
– spadek odporności organizmu
– bóle stawów

Sprawdźcie czy nie macie insulinooporności! Oczywiście powyższe dolegliwości mogą mieć związek z wieloma innymi zaburzeniami i chorobami (np. choroby tarczycy), jeśli jednak Wasz lekarz wszystko wykluczył i rozkłada ręce, mówiąc „widocznie pani tak już ma”, zrób test tolerancji glukozy.

Jednym z objawów insulinooporności jest przyrost masy ciała, jednak NIE każda osoba z insulinoopornością ma nadwagę. Są osoby, których waga jest w normie, albo nawet spada. 

Należy wtedy wykonać dodatkowe badania w celu znalezienia przyczyny spadku masy ciała (np. celiakia, nietolerancje pokarmowe, alergie, choroby układu pokarmowego, bakterie, grzyby itd).

EDIT 20.04.2015:
Ciągle dostaję od Was prośby o interpretacje wyników badań. Kochani, nie jestem lekarzem. Mogę Wam jedynie podpowiedzieć, jednak po diagnozę kierujcie się do lekarza! Ja Wam z przyjemnością pomogę, ale zgodnie z prawem, to lekarz ma Was zdiagnozować, a nie blogerka, czy inna pacjentka ;). Niektóre wyniki są np. bardzo wątpliwe. Należy wtedy przyjrzeć się pacjentowi, porozmawiać, zrobić inne badania, a ja przez internet nie jestem w stanie tego zrobić. Nie mniej, ogromnie Wam dziękuję za zaufanie i to, że tutaj zaglądacie. Mam nadzieję, że wspólnie wrócimy szybciej do zdrowia!